10 ve Üzeri Araçlarınıza özel yerinde ücretsiz kurulum!
.jpg){kind=logo}
Yakıt tüketiminde yüzde 50 tasarruf... Bu rakam pek çok sürücüye ilk anda abartılı gelebilir. Akaryakıt istasyonundaki pompa fiyatları malum. Göstergeye her baktığımızda rakamların biraz daha değiştiğini görüyoruz. Depoyu doldurmak, artık aylık bütçelerde ciddi bir yer tutuyor. Çoğu hane için araba masrafı, kira veya mutfak harcaması kadar hesaba katılan bir gidere dönüştü. Hal böyleyken, araç sahipleri de arabalarının daha az yakması için çareler arıyor.
Kimisi çareyi arabasını daha az hareket ettirmekte buluyor. Kimisi toplu taşımaya yöneliyor veya işe, okula yürüyerek gitmeyi deniyor. Fakat araba bir ihtiyaç. Hele ki büyük şehirlerde yaşayanlar, çocuklu aileler veya işi sürekli hareket etmeyi icap ettirenler için arabadan vazgeçmek pek kolay değil. İşten eve, evden okula, markete gitmek için şart. Peki, bu kaçınılmaz masrafı azaltmanın bir yolu yok mu? Elbette var. Hatta bu, sanıldığı kadar karmaşık hesaplar veya pahalı değişiklikler de icap ettirmiyor. Sadece birkaç basit sürüş alışkanlığı edinerek ve arabanın sağlığına biraz dikkat ederek, benzin veya motorin harcamasını yarıya indirmek bile elinizde.
Son dönemde sıkça konuşulan akaryakıt fiyatları, artık sadece aracı olanların değil, dolaylı yoldan hepimizin gündeminde. Çünkü taşınan her ürünün, soframıza gelen her gıdanın maliyetine bu fiyatlar doğrudan yansıyor. Raftaki peynirin fiyatı artıyorsa, bilin ki o peyniri taşıyan kamyonun yaktığı mazotun da bunda payı var.
Araç sahipleri için durum daha da net. Eskiden bir depo ile rahatça ay sonunu getirenler, şimdi ay ortasında tekrar istasyona uğramak zorunda kalıyor. Eskiden bir depo ile gidilen yol, şimdi aynı bütçeyle gidilemiyor. Bu durum, insanları ister istemez ekonomik çözümler aramaya itti. Artık ikinci el veya sıfır araba alırken bile ilk bakılan şey "ne kadar yaktığı". Fakat mevcut arabası çok yakanlar ne yapacak? Arabayı değiştirmek her zaman bir seçenek değil. Zaten araç fiyatları da ortada.
Bu yüzden, doğru sürüş teknikleri ve düzenli araç bakımı gibi konular hiç olmadığı kadar ciddiye alınıyor. Sürücüler, direksiyon başında atacakları küçük adımlarla veya arabalarına gösterecekleri ufak bir özenle ay sonunda ceplerinde kalacak parayı artırabileceklerini görmeye başladı. Artık mesele sadece çevreyi korumak değil, doğrudan bütçeyi korumak.
Tasarruf denilince akla hep "kısmak" gelir. Oysa burada durum biraz daha değişik. Arabayı daha az sürmekten ziyade, daha akıllıca sürmekten bahsediyoruz. Arabanın dilinden anlamak, onun ne zaman daha çok yakıta ihtiyaç duyduğunu bilmek, harcamaları kontrol altına almanın ilk adımıdır. Bu işi iki ana başlıkta toplayabiliriz: Sürüş alışkanlıkları ve arabanın bakımı.
Arabanın ne kadar yakacağını belirleyen en mühim faktör, direksiyonun başındaki kişidir. Aynı arabayı iki ayrı kişiye verseniz, ay sonunda ödedikleri yakıt parası gece ile gündüz kadar değişik çıkabilir.
Bir arabanın en çok yakıt harcadığı an, durduğu yerden harekete geçtiği veya aniden hızlandığı andır. Düşünün; ağır bir eşyayı itmeye başladığınız ilk an en çok zorlandığınız andır. Araba için de durum aynı. Gaza aniden yüklenmek, motora "bana çok benzin gönder, çabuk hızlanmam lazım" emridir. Motor da bu emri yerine getirmek için silindirlere bolca yakıt püskürtür.
Sert kalkışlar ve ani hızlanmalar, yakıtı adeta içer. Aynı durum sert frenler için de geçerli. Gereksiz yere hızlanıp sonra kırmızı ışıkta aniden durmak, o hızlanma sırasında harcanan tüm yakıtın boşa gitmesi demektir. Bunun yerine, gaza yumuşak basılmalı. Hızlanma yavaş ve kararlı olmalı. Trafik ışıklarını veya öndeki durumu takip ederek gereksiz frenlerden kaçınmak da bir o kadar mühim. Buna öngörülü sürüş denir. Öndeki araba yavaşlıyorsa ayağı gazdan çekmek, hemen frene yapışmak yerine motorun kendi yavaşlamasını beklemek büyük fark yaratır.
Eski tip karbüratörlü arabalarda motoru ısıtmak için bir süre beklemek gerekirdi. Yeni nesil enjeksiyonlu motorlarda buna lüzum kalmadı. Arabayı rölantide, yani durduğu yerde çalıştırmak, hareket etmeden yakıt harcamak demektir. Motor çalışırken araba duruyorsa, o yakıt boşa yanıyordur. Yapılan ölçümler, bir dakikadan fazla durulacaksa motoru kapatmanın, yeniden çalıştırmaktan daha az yakıt harcadığını gösteriyor. Kırmızı ışıkta beklerken, birini beklerken veya kısa bir iş için durduğunuzda motoru durdurmak, küçük görünse de birikince ciddi bir tasarruf kalemi olur.
Manuel vitesli arabalarda vitesi doğru zamanda değiştirmek, yakıt harcamasını doğrudan etkiler. Arabayı düşük viteste yüksek devirde bağırtmak, hem motora zarar verir hem de yakıtı boşa harcar. Motorun sesini dinlemek lazım. Araba hızlandıkça bir üst vitesi ister. Çok düşük devirde tutmak da arabayı boğar ve bu da yakıt harcamasını artırır. İdeal devir aralığında kalmak, motoru zorlamadan hareket etmek en doğrusu. Otomatik vitesli arabalar bunu zaten kendileri ayarlar, ama manuel vites sürücülerinin bu konuya dikkat etmesi şart.
Bir arabanın hızı arttıkça, havayla olan mücadelesi de artar. Buna rüzgar direnci denir. Özellikle saatte 90-100 kilometre hızı geçtikten sonra, rüzgar direnci katlanarak büyür. Arabayı 120 ile sürmek, 100 ile sürmekten çok daha fazla yakıt harcatır. Gidilecek yere birkaç dakika erken varmak için depodan fedakarlık etmeye değmez. Sakin ve sabit bir hızda gitmek, en ekonomik sürüşü getirir. Hız sabitleyici (cruise control) olan arabalarda bu donanımı düz yollarda devreye sokmak, ayağın gaz pedalındaki istikrarsızlığını ortadan kaldırır ve yakıtı dengeler.
Araba da bir makine. Tıpkı insan bedeni gibi sağlıklı çalışması için bakıma ihtiyacı var. Bakımsız bir araba, daha çok yakar, daha çok sorun çıkarır.
Arabanın kalbi motordur. Düzenli motor bakımı bu işin başıdır. Zamanı gelince yağını değiştirmek, motorun içindeki metal parçaların birbirine sürtünmesini azaltır. Motor daha rahat döner, daha az zorlanır. Daha az zorlanan motor, daha az yakıt ister. Bu kadar basittir. Eski veya kalitesiz yağ, motorun içinde çamurlaşır ve bu sürtünmeyi artırarak yakıt harcamasını yükseltir.
Motorun yanma işlemini yapabilmesi için yakıta ve havaya ihtiyacı vardır. Tıkalı hava filtreleri, motora giren havayı kısıtlar. Yeterli hava alamayan motor, zengin karışım denilen bir duruma girer; yani havaya göre daha çok benzin yakar. Hava filtresini düzenli aralıklarla temizletmek veya değiştirmek, motorun rahat nefes almasını sağlar. Aynı durum yakıt filtresi için de geçerlidir. Tıkalı bir filtre, yakıtın motora düzgün ve yeterli miktarda gitmesini engeller, bu da hem performansı düşürür hem de tüketimi artırır.
Ateşleme sistemi, yakıtı silindirin içinde yakan kıvılcımdır. Bu işi bujiler yapar. Kirli bujiler veya eskiyen buji kabloları, bu ateşlemeyi zayıflatır. Yakıt silindirin içinde tam ve verimli yanamaz. Hem arabanın çekişi düşer hem de yanmamış yakıt egzozdan atılır. Bu da hem performans kaybı hem de boşa giden para demektir. Buji kontrolü, bakımın en mühim kısımlarından biridir.
Sürüş ve bakım dışında, genelde pek akla gelmeyen ama yakıtı doğrudan etkileyen başka konular da var.
Belki de en çok ihmal edilen ama en çok etki eden konu budur. Düşük lastik basıncı, lastiğin yola daha çok yayılmasına, tabanının yere daha fazla sürtünmesine neden olur. Bu, sürtünmeyi artırır. Arabayı ilerletmek için motorun daha çok güç harcaması gerekir. Şöyle düşünün; havası inik bir bisikleti sürmek ne kadar zordur. Araba için de hesap aynı. Lastikler her zaman üreticinin önerdiği basınçta olmalı. Bu değerler genelde şoför kapısının içinde veya benzin deposu kapağında yazar. Bu hem sürüş güvenliğini artırır, hem lastiğin ömrünü uzatır hem de yakıt harcamasını ciddi oranda düşürür. Ayda bir kez, lastikler soğukken bir benzin istasyonunda lastik havalarını kontrol etmek şart.
Klima, gücünü doğrudan motordan alır. Klimayı açmak, motora ek bir yük bindirir. Bu da fazladan yakıt demektir. Motor soğukken klimayı açmak yerine, araba yeni çalıştıysa ve içi çok sıcaksa, camları açarak içerideki sıcak havayı dışarı atmak daha mantıklıdır. Motor ideal sıcaklığına ulaştıktan sonra, özellikle yüksek hızlarda cam açmak yerine klimayı açmak daha tasarruflu olabilir. Çünkü yüksek hızda (mesela 90 km üzeri) açık camlar, arabanın aerodinamik yapısını bozar ve rüzgar direncini artırır. Düşük hızlarda cam açmak, yüksek hızlarda klima açmak daha doğrudur.
Arabanın bagajı depo değildir. Sürekli bagajda gezdirilen ağır eşyalar, çocuk koltukları, su damacanaları veya takım çantaları, arabanın toplam ağırlığını artırır. Daha ağır bir arabayı hareket ettirmek, daha çok yakıt ister. Bagajda sadece gerçekten lazım olan (ilk yardım çantası, stepne, reflektör gibi) eşyalar kalmalı. Her fazladan 50 kilo, yakıt harcamanızı bir miktar artırır.
Arabanın tavanına takılan port bagajlar veya arkadaki bisiklet taşıyıcılar, arabanın rüzgar direncini müthiş artırır. Araba adeta rüzgara karşı bir duvar gibi ilerlemeye çalışır. Bunlar sürekli arabada durmamalı. Sadece ihtiyaç duyulduğunda takılıp, iş bitince sökülmeli. Bu detay bile yakıt harcamasında hissedilir bir fark yaratır.
Yakıt tasarrufu hakkında çok fazla şehir efsanesi dolaşır. "Depoyu sabah soğuğunda doldur, daha çok yakıt alırsın" gibi. Teorik olarak soğukta yakıt yoğunlaşır ama bu fark o kadar azdır ki, pratikte bir faydası yoktur. Veya "Premium yakıt daha tasarrufludur". Hayır, arabanızın motoru buna göre tasarlanmadıysa, pahalı yakıt almanın tasarrufa bir katkısı olmaz. Kitapçıkta ne yazıyorsa o.
Bir başka yanlış da "Yokuş aşağı boşa atmak". Bu, eski arabalarda belki bir miktar işe yarıyordu ama yeni nesil arabalarda tam tersi. Yeni arabalar, yokuş aşağı vitesteyken yakıt kesme özelliğine sahiptir; yani motor tekerlerin gücüyle döner ve hiç yakıt harcamaz. Vitesi boşa atınca motor rölantide çalışmak için yakıt harcamaya devam eder. Üstelik vitesteyken motor freni de devreye girer, bu da daha güvenli bir iniş demektir.
